Pierwsza repatriacja 1944-1946

Z Białorusi

Urząd polskiego pełnomocnika wewnątrz Baranowiczach otworzył inicjatywa do wnętrza grudniu 1944 r. Do 10 lutego 1945 r. zarejestrowano 106 tys. osób zdecydowanych na wyjazd do Polski, w środku tym 860 osób deklarujących przynależność etniczna żydowską. Według stanu na 15 kwietnia 1945 r. zarejestrowane uprzedni 231.152 osoby, tymczasem przesiedlono nieznaczną ich proporcja – było to zaledwie 24.769 osób. Po prolongacie terminu rejestracji do 1 maja 1945 r. zapisy kontynuowano oraz objęły one wewnątrz sumie 384 tys. osób. Później wartość ta wzrosła poprzednio zaledwie nieznacznie dodatkowo 15 września 1945 r. wyniosła 387.199 osób – najwięcej osób zarejestrowano do wyjazdu w środku okręgach Grodno (98.985 osób), Wilejka (75.901 osób), Głębokie (60.064 osoby) również Nowogródek (50.113 osób). Przesiedlono do tego czasu do Polski 105.583 osoby, tj. 31,7% zarejestrowanych. Największa fala przesiedleńców przybyła do Polski z okręgów Grodno (23.082 osoby) dodatkowo Wołkowysk (14.385 osób). Z okręgów wołkowyskiego dodatkowo brzeskiego przesiedlono najwięcej procentowo zarejestrowanych (ponad 68%), w czasie podczas gdy z okręgów o największej liczbie zapisanych do wyjazdu wyjechało zaskakująco mało osób: z Grodna 23,3% ujętych do wnętrza spisie, z Nowogródka 20,6% ujętych do wnętrza spisie, z Wilejki 13,4% ujętych wewnątrz spisie, natomiast z Głębokiego tylko 9,8% zarejestrowanych. Na Białorusi krótkie okresy rejestracji poniżej poważnych niedogodnościach komunikacyjnych również słabo sprawny rotacja informacji wpłynęły na fakt, że duża wymiary ludności polskiej w środku ogóle nie została objęta rejestrami przesiedleńczymi. Władze białoruskie dobitnie niechętnie oznacza to wręcz wrogo odnosiły się do zgłaszanych wskroś stronę polską postulatów przedłużania rejestracji. Podpisany do wnętrza listopadzie 1945 r. sprawozdanie uzupełniający do układu z 1944 r. spowodował rozciągnięcie rejestracji, toż na krótko, bowiem ekstremalny upływ ustalono na 15 stycznia 1946 r. Zarejestrowała się w takim razie pokaźna wartość ludności polskiej. Wedle polskich spisów, protokołów plus zestawień ujmujących wcięcie po zakończeniu tej rejestracji zapisano razem 520.355 osób, w środku tym 515.065 Polaków dodatkowo 5.290 Żydów, najwięcej wewnątrz okręgach Grodno (143.300 osób), Wilejka (98.269 osób), Nowogródek (74.525 osób) dodatkowo Głębokie (72.418 osób). Sumarycznie przesiedlono do tego czasu 136.949 osób, tj. 26,3% zarejestrowanych. Król Niebios procent zarejestrowanych do migracji wyjechał z Brześcia (70,1%) dodatkowo Pińska (60,5%). Do terenów skądże wyjechało niewielu wcześniej zarejestrowanych, należały: Grodno – wyjechało 20,4% zarejestrowanych, Wilejka – odnotowano wyjazd wyłącznie 16,8% zarejestrowanych, Nowogródek – migrowało ostatnim tchem 27% zarejestrowanych, Głębokie – wyjazd odnotowano na rzecz zaledwie 14,6% Polaków ujętych do wnętrza rejestrach.

Zgodnie z tekstem protokołu uzupełniającego do umowy o przesiedleniu ludności wszystkie prace plus procedury związane z przesiedleniem ludności z Białorusi musiały pozostać zakończone do 15 czerwca 1946 r. Terminu tego dotrzymano, od tego czasu przesiedlono niewielkie grupy ludności: do końca 1946 r. – 5.097 osób, i wewnątrz 1947 r. – 2.090 osób. Strona radziecka ogółem zakwalifikowała do przesiedlenia 535.284 osoby, z których w środku całym okresie zarejestrowało się na wyjazd 496.240 osób. Statystyki polskie wykazywały wyższe liczby zarejestrowanych, przecież kryły też pewne niejasności. Zestawienia uwzględniające wcięcie z 1 lipca 1946 r. informowały, że na terenie BSRR zarejestrowano 499.648 kandydatów na wyjazd do Polski. Była to wartość wyższa od chwili danych organów sowieckich, jednakowoż obopólnie aż o 20,7 tys. mniejsza od momentu widniejącej wewnątrz spisach ze stycznia 1946 r. Jeszcze więcej niejasności powstaje, kiedy porówna się liczby przesiedlonych z polskich protokołów z protokołami radzieckimi. Źródła radzieckie określają liczbę przesiedlonych do Polski z Białorusi do połowy czerwca 1946 r. na 266.315 osób (polskie zaś 136.949 osób). Ta wielka różność spowodowana jest istnieć prawdopodobnie zaliczeniem na wskroś władze białoruskie do repatriantów ludności, która latem 1944 r. zbiegła zanim nadchodzącym frontem na zmrok czy została zmobilizowana do armii Berlinga. Zakładano, że osoby z obu kategorii wcześniej na Białoruś nie powrócą. Innym możliwym wyjaśnieniem w ten sposób wielkich rozbieżności jest fakt, że społeczeństwo wyjeżdżająca do Polski rejestrowała się raptem do wnętrza radzieckich organach przesiedleńczych dodatkowo wyjeżdżała na terytorium polskie ułożenie ciała ewidencją przesiedleńczych organów polskich. W pewnych źródłach polskich jak liczbę przesiedlonych z Białorusi podaje się 274.163 osoby.

W trakcie operacji przesiedlenia z Białorusi w szczególności wyraźnie dała o sobie znać zagadnienie rozstrzygnięcia na wskroś jej mieszkańców swojej opcji narodowościowej. Znaczny procent ludności określał się mianem "tutejszych", zaś w takim przypadku nie poczuwał się jednoznacznie ani do polskiej, ani do białoruskiej narodowości. Szczególnie złe skutki przyniosło staranie władz radzieckich do ograniczenia odpływu ludności wiejskiej, tudzież ta na Białorusi stanowiła przytłaczającą większość. Władze białoruskie starały się specjalizować się akcję informacyjną polskich pełnomocników także utrudniały rejestrację ludności pragnącej wyjechać do Polski. Od przesiedlających się Polaków żądano też uiszczenia zobowiązań finansowych oraz wszelkich materialnych i przeciągano wewnątrz nieskończoność procedury rejestracji pozostawianego wskroś nich mienia. Barierą nie do przejścia na rzecz polskiej ludności był rygorystycznie przestrzegany uregulowanie dowiedzenia polskiej narodowości na drodze wylegitymowania się odpowiednimi dokumentami na wskroś chętnych do wyjazdu. Wiejska populacja wewnątrz swej większości nie posiadała dlatego że żadnych dokumentów prawnych dowodzących swojej przynależności narodowej.

Blokowanie dodatkowo utrudnianie wskroś władze białoruskie akcji informacyjnej oraz rejestracyjnej wśród ludności polskiej doprowadziło do nieobjęcia rejestrem przynajmniej stu kilkudziesięciu tysięcy osób narodowości polskiej. Liczba bo Polaków na Białorusi była większa od chwili objętych rejestrem 520 tys. osób także mogła czerpać ok. 700 tys. osób. Należy zaznaczyć, że władze białoruskie zmusiły 265 088 osób do rezygnacji z wyjazdu do Polski mimo, że osoby te poprzedni wcześniej uprzednio zarejestrowane. Byli to zwłaszcza właściciele gospodarstw chłopskich, których nie chciano się z Białorusi pozbywać. Odmówiono wewnątrz ogóle rejestracji do wyjazdu 39.044 osobom dlatego że uznano je zbytnio Białorusinów. Na Białorusi również zresztą jako dodatkowo na Litwie przedstawiciele polskich urzędów repatriacyjnych musieli transportować z organami radzieckimi prawdziwą "wojnę o ludzi". Przedstawiciele Polski robili wszystko tak aby zarejestrować także zakwalifikować do wyjazdu możliwie jako największą liczbę osób narodowości polskiej, na przestrzeni podczas gdy urzędnicy sowieckiej Białorusi robili wielce wiele by te polskie usiłowania zaryglować także pokrzyżować. Interes białoruski polegał na tym by z jednej strony nie wypuścić do Polski jako największej liczby polskich chłopów – właścicieli gospodarstw rolnych, i z drugiej strony pozbyć się z Białorusi całej polskiej inteligencji. Sądzono też po stronie białoruskiej, że Polacy którzy pozostaną na Białorusi, pozbawieni własnej warstwy inteligenckiej, ulegną z z miejsca czasu wynarodowieniu innymi słowy białorutenizacji. Dlatego przedstawicielom warstwy wykształconej pozwalano na wyjazd chętnie, przeciwnie zaś chłopom robiono w charakterze najwięcej utrudnień tak aby ich uprzedzić do repatriacji.